وبلاگ
محصولات
- منتشر شده در
- مقاله
- آخرین به روزرسانی در 10 مرداد 1405
تشخیص طلا از بدل با روش های خانگی همیشه نتیجه قابل اعتمادی ندارد براساس تجربه تست هایی مانند آهنربا، سرکه، وایتکس، حرارت، گاز زدن یا اثر روی پوست ممکن است فقط یک نشانه اولیه بدهند یا حتی به قطعه آسیب بزنند.
برای بررسی دقیقتر روش های تشخیص طلا از بدل، روشهایی مانند دستگاه XRF، کوپلاسیون یا فایر اسی، تست اسید و سنگ محک نزد متخصص و سنجش وزن و چگالی کاربرد بیشتری دارند اما دقت و کاربرد آنها یکسان نیست. برای مثال، XRF بدون آسیب ترکیب سطح قطعه را بررسی میکند، در حالی که فایر اسی روشی تخریبی و در آن طلا ذوب می شود.
جدول مقایسه روش های تشخیص طلای اصل
همه روشهای تشخیص طلا دقت و اعتبار یکسانی ندارند. بعضی روشها عیار و ترکیب فلز را مشخص میکنند، بعضی فقط یک نشانه اولیه میدهند و برخی نیز ممکن است به قطعه آسیب برسانند.
| روش تشخیص | میزان اعتبار | خطر آسیب به قطعه | نتیجه روش |
|---|---|---|---|
| دستگاه XRF | بالا | ندارد | ترکیب عناصر موجود در سطح قطعه و عیار تقریبی را مشخص میکند |
| کوپلاسیون یا فایر اسی | بسیار بالا | بسیار زیاد | مقدار طلای نمونه را با دقت بالا مشخص میکند، اما نمونه مصرف میشود |
| تست اسید و سنگ محک نزد متخصص | متوسط رو به بالا | خراش جزئی | عیار تقریبی طلا را مشخص میکند |
| سنجش وزن و چگالی | متوسط | ندارد | ناسازگاری وزن و حجم قطعه با طلای مورد انتظار را نشان میدهد |
| بررسی مهر و کد عیار | متوسط | ندارد | عیار ادعایی قطعه را نشان میدهد |
| بررسی ساییدگی سطح | متوسط | ندارد | ممکن است آبکاری بودن قطعه را آشکار کند |
| تست آهنربا | پایین | ندارد | فقط بعضی بدلهای دارای فلز مغناطیسی را شناسایی میکند |
| اثر روی پوست | پایین | ندارد | بیشتر تحت تاثیر عرق، مواد آرایشی و ترکیبات پوست است |
| سرکه و آبلیمو | پایین | متوسط | نتیجه قابل اعتمادی درباره اصالت یا عیار نمیدهد |
| سرامیک بدون لعاب | پایین | زیاد | ممکن است سطح قطعه را خراش دهد |
| وایتکس و آمونیاک | پایین | زیاد | ممکن است به آلیاژ، روکش، لحیم یا نگین آسیب بزند |
| حرارت و فندک | پایین | بسیار زیاد | نتیجه قابل اعتمادی ندارد و ممکن است قطعه را خراب کند |
| ماست، یخ و الکل | بسیار پایین | کم | مبنای قابل اعتمادی برای تشخیص طلا ندارند |
| گاز زدن | بیاعتبار | زیاد | نه اصالت و نه عیار طلا را مشخص نمیکند |
بهترین روش های اولیه تشخیص طلا از بدل
روشهای این بخش برای بررسی اولیه کاربرد دارند و در صورت اجرای درست میتوانند بعضی طلاهای بدل یا آبکاریشده را مشخص کنند. بااینحال، هیچکدام بهتنهایی اصالت و عیار دقیق قطعه را ثابت نمیکنند.
1. بررسی مهر و کد عیار طلا
داخل انگشتر، پشت آویز، قفل دستبند یا انتهای زنجیر را با ذرهبین بررسی کنید. عدد ۷۵۰ یا عبارت 18K نشاندهنده طلای ۱۸ عیار است و عدد ۵۸۵ یا عبارت 14K به طلای ۱۴ عیار اشاره دارد.
حروف زیر معمولا نشان میدهند که قطعه طلای توپر نیست:
- GP: روکش طلا
- GEP: روکش طلا با روش الکتریکی
- RGP: روکش طلای نوردشده
- Gold Filled: فلز پایه با لایهای از طلا
- Vermeil: نقره با روکش طلا
- بررسی تغییر رنگ و ساییدگی طلا
قفل، لبهها، پشت آویز و نقاطی را که بیشتر با پوست یا لباس تماس دارند بررسی کنید. دیدهشدن رنگ مسی، نقرهای یا تیره زیر سطح طلایی میتواند نشانه آبکاری بودن قطعه باشد. نبود تغییر رنگ نیز اصل بودن طلا را ثابت نمیکند، زیرا روکش قطعه ممکن است تازه یا ضخیم باشد.
2. تست طلا با آهن ربا
طلا به آهنربا جذب نمیشود اما اگر بدنه اصلی قطعه به آهنربای قوی بچسبد، احتمال دارد در ساخت آن از آهن، فولاد یا فلز مغناطیسی دیگری استفاده شده باشد. جذبنشدن قطعه به معنی طلا بودن آن نیست، زیرا فلزهایی مانند مس، برنج و تنگستن نیز ممکن است به آهنربا واکنش نشان ندهند. در زنجیرها نیز فنر داخل قفل ممکن است کمی جذب شود؛ بنابراین قفل و بدنه را جداگانه بررسی کنید.
3. سنجش وزن و چگالی طلا
طلا نسبت به بیشتر فلزهای معمولی چگالی بالایی دارد. برای محاسبه چگالی، ابتدا قطعه را وزن کنید و سپس حجم آب جابهجاشده پس از فروبردن کامل قطعه در آب را اندازه بگیرید. وزن قطعه را بر حجم آب جابهجاشده تقسیم کنید.چگالی طلای خالص حدود ۱۹٫۳ گرم بر سانتیمتر مکعب است، اما چگالی طلای زینتی با توجه به عیار و نوع آلیاژ کمتر و متغیر خواهد بود.
این روش برای قطعات توپر، ساده و بدون نگین مناسبتر است. قطعات توخالی، نگیندار، چندتکه یا دارای چند فلز نتیجه دقیقی نمیدهند. همچنین چگالی تنگستن به طلا نزدیک است و به همین دلیل نمیتوان فقط با این آزمایش بعضی تقلبهای حرفهای را تشخیص داد.
مقاله پیشنهادی: عیار طلا چیست؟
روش های مشخص نمون طلا که فقط یک نشانه اولیه میدهند
روشهای این بخش کاملا بیفایده نیستند و ممکن است بعضی نشانههای اولیه را درباره اصل یا بدل بودن قطعه آشکار کنند. بااینحال، نتیجه آنها به عواملی مانند جنس آلیاژ، وضعیت سطح قطعه و شرایط استفاده بستگی دارد. به همین دلیل نباید فقط براساس یکی از این روشها درباره اصالت یا عیار طلا تصمیم گرفت.
- بررسی اثر طلا روی پوست: سبز یا سیاهشدن پوست ممکن است به وجود مس یا فلزهای دیگر در آلیاژ مربوط باشد، اما الزاما نشانه بدل بودن نیست. عرق بدن، مواد آرایشی، شویندهها و میزان اسیدیبودن پوست نیز میتوانند باعث تغییر رنگ شوند.
- مقایسه با طلای شاهد: قطعه مشکوک از نظر رنگ، درخشندگی، وزن و ظاهر با یک قطعه طلای اصل مقایسه میشود. این روش ممکن است تفاوتهای آشکار را نشان دهد، اما عیار، نوع آلیاژ و توپر یا توخالی بودن قطعات میتواند ظاهر و وزن آنها را تغییر دهد.
روشهای رایج اما نادرست تشخیص طلا
این روشها معمولا بر پایه تفاوت واکنش طلا و فلزهای ارزانتر پیشنهاد میشوند اما آبکاری، نوع آلیاژ، آلودگی سطح، لحیم و نگین میتوانند نتیجه را تغییر دهند. به همین دلیل، هیچکدام معیار مطمئنی برای تشخیص اصالت یا عیار طلا نیستند و بعضی از آنها ممکن است به قطعه آسیب بزنند.
تشخیص طلا با سرکه و آبلیمو
سرکه و آبلیمو خاصیت اسیدی دارند و ممکن است روی بعضی فلزهای پایه مانند مس یا برنج باعث تیرگی، لکه یا کدرشدن سطح شوند. از همین ویژگی برای تشخیص قطعات بدل استفاده میکنند و انتظار دارند طلای اصل بدون تغییر باقی بماند.
مشکل اینجاست که اسید این مواد بسیار ضعیف است و اغلب از لایه روکش طلا عبور نمیکند بنابراین یک قطعه مسی یا برنجی آبکاریشده نیز ممکن است هیچ واکنشی نشان ندهد و به اشتباه اصل تشخیص داده شود. این تست نه عیار را مشخص میکند و نه طلای توپر را با اطمینان از آبکاری جدا میکند.
تشخیص طلا با جوهر نمک
جوهر نمک میتواند با بعضی فلزهای پایه واکنش دهد و باعث خوردگی، لکهافتادن یا تغییر ظاهر آنها شود. به همین دلیل، واکنش قطعه با این ماده گاهی بهعنوان نشانه بدلبودن در نظر گرفته میشود.
اما نتیجه به جنس فلزهای موجود در آلیاژ، ضخامت روکش، محل لحیم و تعمیرات قبلی بستگی دارد. حتی یک زیورآلات طلای اصل نیز ممکن است در بخشهای آلیاژی یا لحیمشده آسیب ببیند. جوهر نمک عیار دقیق را نشان نمیدهد و به دلیل خورندگی بالا، برای آزمایش خانگی مناسب نیست.
تشخیص طلا با وایتکس
کلر موجود در وایتکس میتواند با برخی فلزهای موجود در زیورآلات واکنش دهد و باعث کدرشدن، لکه یا آسیب سطحی شود. تصور بر این است که فلز بدل سریعتر واکنش نشان میدهد و از این طریق قابل شناسایی است.
بااینحال، زیورآلات طلا معمولا از طلای خالص ساخته نمیشوند و در آلیاژ آنها فلزهایی مانند مس و نقره وجود دارد. وایتکس ممکن است با همین فلزها، لحیم یا روکش واکنش دهد و حتی یک قطعه اصل را خراب کند. از طرف دیگر، واکنشنشان ندادن نیز طلا بودن قطعه را ثابت نمیکند.
تشخیص طلا با آمونیاک
آمونیاک میتواند چربی و آلودگیهای سطحی را پاک کند و روی بعضی فلزها، روکشها یا مواد بهکاررفته در زیورآلات اثر بگذارد. همین تغییرات گاهی بهاشتباه به جنس اصلی قطعه نسبت داده میشوند.
این ماده هیچ اطلاعات دقیقی درباره عیار یا ساختار داخلی فلز نمیدهد. نتیجه ممکن است تحتتأثیر آلودگی سطح، آبکاری، چسب نگین یا بخشهای تعمیرشده باشد. تماس آمونیاک با بعضی زیورآلات نیز خطر آسیبدیدن روکش یا نگین را افزایش میدهد.
تشخیص طلا با فندک و حرارت
طلای خالص در برابر اکسیدشدن مقاومت زیادی دارد به همین دلیل بعضی افراد تصور میکنند طلای اصل زیر شعله تغییر نمیکند اما بدل سیاه، کدر یا پوستهپوسته میشود.
در عمل، بسیاری از فلزهای بدل و قطعات آبکاریشده نیز با چند ثانیه حرارت تغییر مشخصی نشان نمیدهند. سیاهی ایجادشده ممکن است فقط دوده شعله باشد و ارتباطی با جنس قطعه نداشته باشد. حرارت همچنین میتواند لحیم را ضعیف کند، چسب نگین را بسوزاند و به روکش یا سنگهای حساس آسیب بزند.
تشخیص طلا با سرامیک بدون لعاب
کشیدن فلز روی سرامیک بدون لعاب، مقداری از سطح آن را جدا میکند و خطی روی سرامیک باقی میگذارد. معمولا خط زرد یا طلایی را به طلای اصل و خط سیاه یا خاکستری را به فلز بدل نسبت میدهند.
رنگ این خط به آلیاژ، ضخامت روکش، آلودگی سطح و جنس سرامیک وابسته است. قطعه آبکاریشده نیز ممکن است در ابتدا خط طلایی ایجاد کند. علاوه بر نتیجه گمراهکننده، تماس با سطح زبر سرامیک میتواند روی زیورآلات خراش بیندازد. این آزمایش با سنگ محک تخصصی طلافروشی تفاوت دارد.
تشخیص طلا با گاز زدن
طلای خالص فلزی نرم و شکلپذیر است بنابراین گاهی ایجاد فرورفتگی با دندان را نشانه اصلبودن آن میدانند.
زیورآلات اغلب از طلای خالص ساخته نمیشوند و برای افزایش استحکام، فلزهای دیگری به آنها اضافه میشود. در نتیجه طلای اصل ۱۸ عیار ممکن است زیر فشار دندان فرو رفته نشود. در مقابل، بعضی فلزهای بدل نرم نیز اثر دندان میگیرند. این روش علاوه بر نداشتن اعتبار، ممکن است به دندان و سطح قطعه آسیب بزند.
تشخیص طلا با ماست
ترکیبات اسیدی و چرب ماست ممکن است آلودگی سطح بعضی فلزها را تغییر دهند یا ظاهر قطعه را موقتا متفاوت کنند. برخی افراد این تغییرات را به اصل یا بدلبودن طلا ارتباط میدهند.
ماست ماده استانداردی برای آزمایش فلزات نیست و واکنش مشخص و قابلاندازهگیری برای تعیین عیار ایجاد نمیکند. تغییر احتمالی میتواند فقط به چربی، آلودگی یا مواد باقیمانده روی سطح مربوط باشد؛ بنابراین نتیجه آن ارزش تشخیصی ندارد.
تشخیص طلا با یخ
طلا رسانای حرارتی است و میتواند گرما را به یخ منتقل کند. بر همین اساس، آبشدن سریع یخ در تماس با قطعه را نشانه طلای اصل میدانند.
سرعت آبشدن یخ به دمای اولیه، وزن، اندازه، ضخامت و سطح تماس قطعه بستگی دارد. فلزهایی مانند نقره و مس نیز رسانایی حرارتی بالایی دارند و ممکن است نتیجه مشابهی ایجاد کنند. بنابراین سریع آبشدن یخ نمیتواند جنس یا عیار قطعه را مشخص کند.
تشخیص طلا با الکل
الکل چربی و بعضی آلودگیهای سطحی را پاک میکند و ممکن است ظاهر قطعه را براقتر کند. ثابتماندن رنگ طلا پس از تماس با الکل نیز گاهی نشانه اصلبودن در نظر گرفته میشود.
الکل معمولی با ساختار داخلی فلز کاری ندارد و عیار آن را مشخص نمیکند. یک قطعه آبکاریشده نیز ممکن است پس از تماس با الکل کاملاً بدون تغییر باقی بماند. این ماده در بهترین حالت سطح قطعه را تمیز میکند و ابزار تشخیص طلا نیست.
تفاوت طلا با فلزهای شبیه به آن
برخی فلزها ظاهری نزدیک به طلا دارند و ممکن است با طلای اصل اشتباه گرفته شوند.
- برنج: رنگ زردی شبیه طلا دارد، اما ممکن است با گذشت زمان تیره یا اکسید شود.
- استیل طلایی: معمولاً از طلا سبکتر است و بعضی انواع آن به آهنربا واکنش نشان میدهند. رنگ طلایی آن نیز اغلب از آبکاری ایجاد شده است.
- نقره با روکش طلا: ظاهر طلایی دارد، اما زیر روکش از نقره ساخته شده است. کدهایی مانند 925 همراه با نشانه روکش میتوانند جنس اصلی آن را مشخص کنند.
- طلای سفید و نقره: هر دو سفیدرنگ هستند، اما طلای سفید معمولاً سنگینتر است و کد عیار طلا مانند 750 یا 18K دارد. نقره نیز معمولاً با عدد 925 مشخص میشود.
بهترین روش تشخیص برای هر نوع طلا
نوع قطعه تعیین میکند کدام روش تشخیص کاربرد بیشتری دارد. آزمایشی که برای یک زنجیر مناسب است، ممکن است برای شمش یا انگشتر نگیندار نتیجه درستی نداشته باشد.
| نوع طلا | بهترین روش تشخیص |
|---|---|
| زنجیر و دستبند طلا زنانه | بررسی جداگانه قفل و بدنه، بههمراه تست وزن برای زنجیرهای توپر |
| انگشتر و آویز نگیندار | بررسی مهر داخل رینگ و نقاط ساییده |
| سکه و شمش | تست وزن و چگالی، و برای اقلام باارزش عیارسنجی حرفهای |
| طلای قدیمی و ارثی | مراجعه به مرکز عیارسنجی معتبر یا سنگ محک تخصصی |
| طلای آبشده | بررسی در آزمایشگاه عیارسنجی و تطبیق انگ/شماره نمونه با برگه عیارسنجی |
روش های تخصصی تشخیص عیار طلا
انتخاب روش تخصصی به نوع قطعه بستگی دارد. برای زیورآلاتی که نباید آسیب ببینند، روشهای غیرتخریبی یا کمخطر مناسبترند؛ اما برای شمش، طلای آبشده و مواد خام میتوان از آزمایشهای تخریبی دقیقتر استفاده کرد.
- دستگاه XRF: در مقاله ای از سایت Thermo Fisher Scientific درمورد نحوه کار با دستگاه XRF این گونه آمده است که قطعه مقابل دستگاه قرار میگیرد و پرتو ایکس، عناصر موجود در سطح آن را شناسایی میکند. این روش برای انگشتر، گردنبند، دستبند، سکه و بیشتر مصنوعات مناسب است، زیرا قطعه را خراش نمیدهد یا ذوب نمیکند. برخی طلافروشیها و مراکز عیارسنجی دستگاه XRF دارند، اما این دستگاه در همه مغازهها وجود ندارد. از آنجا که XRF بیشتر سطح قطعه را بررسی میکند، در مصنوعات آبکاریشده یا چندلایه باید چند نقطه آزمایش و نتیجه توسط فرد متخصص تفسیر شود.
- سنگ محک و اسید: براساس سایت gia طلا فروش قطعه را روی سنگ محک میکشد و رد باقیمانده را با اسیدهای مخصوص عیارهای مختلف مقایسه میکند. این روش برای تخمین عیار انگشتر، زنجیر، دستبند و طلای دستدوم کاربرد دارد. نتیجه آن تقریبی است و به مهارت فرد، کیفیت محلول و ساختار قطعه بستگی دارد. قطعات دارای روکش ضخیم ممکن است نتیجه گمراهکننده بدهند و کشیدن قطعه روی سنگ نیز ممکن است خراش جزئی ایجاد کند.
- کوپلاسیون یا فایر اسی: مقدار مشخصی از نمونه جدا، وزن و همراه با مواد لازم در کوره ذوب میشود. در مراحل آزمایش، فلزهای پایه از فلزهای گرانبها جدا میشوند و مقدار طلای باقیمانده اندازهگیری میشود. این روش دقت بالایی دارد و برای شمش، طلای آبشده و نمونههای خام مناسب است. چون بخشی از نمونه در جریان آزمایش مصرف میشود، برای زیورآلاتی که باید سالم بمانند انتخاب مناسبی نیست. این مطلب براساس مقاله ای در سایت SGS آمده است.
نکات خرید طلا
رعایت چند نکته هنگام خرید، احتمال دریافت طلای بدل یا کمعیار را کاهش میدهد و پیگیری مشکلات احتمالی را آسانتر میکند.
- از طلافروشی دارای جواز کسب خرید کنید
- مهر و کد عیار را بررسی کنید
- فاکتور رسمی بگیرید
- طلای دستدوم را آزمایش کنید
- به قیمت بسیار پایین اعتماد نکنید
- در خرید آنلاین امکان پیگیری را بررسی کنید
توجه داشته باشید که در گالری طلا رادین میتوانید تمامی مدل های طلا زنانه رو به صورت اقساطی خریداری کنید. خرید طلا اقساطی بدون پیش پرداخت امکانی است که در سال های اخیر فراهم شده تا مشتریان عزیز بتوانند حتی با بودجه کم صاحب طلا موردنظر خود شوند.
در صورت خرید طلای بدل چه کار کنیم؟
اگر پس از خرید متوجه شدید قطعه بدل یا کمعیار است، ابتدا فاکتور، رسید پرداخت، پیامها و نتیجه عیارسنجی را نگه دارید و به فروشنده مراجعه کنید. ممکن است موضوع با تعویض قطعه یا جبران خسارت حل شود.
در صورت همکارینکردن فروشنده، برای اطلاع از مسیر دقیق پیگیری با اتحادیه طلا و جواهر شهر محل خرید یا مراجع رسمی حمایت از مصرفکننده تماس بگیرید. روش و مدارک موردنیاز ممکن است با توجه به محل خرید و نوع معامله متفاوت باشد.
اگر نشانهای از فریب یا کلاهبرداری وجود داشته باشد، امکان پیگیری از طریق مراجع قانونی نیز وجود دارد. بدون فاکتور و مدرک خرید، اثبات معامله و مشخصات قطعه دشوارتر خواهد بود.
سوالات متداول
آیا طلای اصل به آهنربا میچسبد؟
خیر. طلا به آهنربا جذب نمیشود، اما جذبنشدن بهتنهایی اصل بودن را ثابت نمیکند زیرا مس، برنج، تنگستن و بعضی آلیاژهای بدل نیز ممکن است به آهنربا واکنش نشان ندهند.
عدد ۷۵۰ روی طلا به چه معناست؟
عدد ۷۵۰ نشاندهنده طلای ۱۸ عیار است؛ یعنی حدود ۷۵ درصد آلیاژ از طلای خالص تشکیل شده است. همین عیار با عبارت 18K نیز نمایش داده میشود.
آیا تستهای خانگی تشخیص طلا قابل اعتمادند؟
تستهای خانگی بیشتر برای بررسی اولیه مناسباند و هیچکدام بهتنهایی اصالت یا عیار دقیق طلا را ثابت نمیکنند. برای قطعات ارزشمند باید از آزمایش تخصصی استفاده شود.
آیا سرکه و وایتکس برای تشخیص طلا مناسباند؟
خیر. سرکه ممکن است روی قطعات آبکاریشده نیز هیچ اثری نداشته باشد و نتیجه گمراهکننده بدهد. وایتکس نیز ممکن است به آلیاژ، روکش، لحیم یا نگین قطعه آسیب بزند.
مطمئنترین روش تشخیص زیورآلات طلا چیست؟
برای زیورآلاتی که نباید آسیب ببینند، دستگاه XRF در مرکز معتبر یکی از مناسبترین روشهاست. بااینحال، برای جلوگیری از خطا در قطعات آبکاریشده یا چندلایه باید چند بخش قطعه بررسی شود و ممکن است آزمایش تکمیلی لازم باشد.
طلافروشیها چگونه عیار طلا را تشخیص میدهند؟
بسیاری از طلافروشیها برای بررسی زیورآلات دستدوم از سنگ محک و اسید مخصوص استفاده میکنند. بعضی فروشگاهها یا مراکز تخصصی نیز دستگاه XRF دارند.
دقیقترین روش تشخیص عیار شمش و طلای آبشده چیست؟
فایر اسی یا کوپلاسیون یکی از دقیقترین روشهای تعیین مقدار طلا در نمونه است. این روش تخریبی است و بیشتر برای شمش، طلای آبشده و مواد خام استفاده میشود.
